Cung là gì và chịu ảnh hưởng bởi những yếu tố nào?

Vì vậy, khi nghiên cứu cung cần tách hai cơ chế. Giá của chính hàng hóa thay đổi thường làm lượng cung thay đổi và tạo ra sự di chuyển dọc theo đường cung. Ngược lại, những yếu tố ngoài giá như chi phí đầu vào, công nghệ, số lượng người bán hay kỳ vọng có thể làm cung thay đổi, khiến cả đường cung dịch chuyển.

Cung trong kinh tế học là gì?

Trong kinh tế học, cung (supply) thể hiện mối quan hệ giữa giá của một hàng hóa hoặc dịch vụ và lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán sẵn sàng, đồng thời có khả năng bán trong một khoảng thời gian nhất định, với giả định các yếu tố khác không đổi.

Định nghĩa này có ba điểm cần chú ý.

Thứ nhất, cung không đơn thuần là số hàng hóa đang tồn tại. Một lượng sản phẩm nằm trong kho nhưng người sở hữu chưa sẵn sàng bán ở điều kiện thị trường hiện tại không thể được hiểu hoàn toàn giống với lượng mà người bán sẵn sàng cung ứng.

Thứ hai, cung gắn với khả năng cung cấp thực tế. Mong muốn bán nhiều hàng hơn chưa đủ nếu người bán không có năng lực sản xuất hoặc nguồn hàng cần thiết.

Thứ ba, cung là một mối quan hệ giữa giá và lượng cung, chứ không chỉ là một con số đơn lẻ. Ở những mức giá khác nhau, lượng mà người bán sẵn sàng cung cấp có thể khác nhau.

Ví dụ, một cơ sở sản xuất bánh có thể sẵn sàng bán 500 chiếc mỗi ngày ở một mức giá nhất định nhưng tăng sản lượng lên 700 chiếc nếu mức giá bán cao hơn và các điều kiện sản xuất khác không thay đổi. Các mức giá cùng lượng hàng tương ứng tạo nên mối quan hệ cung.

Giá hàng hóa tác động đến lượng cung như thế nào?

Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, giá của hàng hóa và lượng cung thường có quan hệ cùng chiều. Khi giá tăng, người bán có động lực cung cấp nhiều hơn; khi giá giảm, lượng mà họ sẵn sàng cung cấp thường giảm.

Đây là nội dung cơ bản của quy luật cung.

Cơ chế phía sau có thể hiểu từ động cơ kinh tế của người sản xuất. Khi giá bán tăng trong khi các điều kiện khác như chi phí đầu vào và công nghệ được giữ nguyên, việc sản xuất và bán thêm sản phẩm có thể trở nên hấp dẫn hơn. Doanh nghiệp vì thế có động lực tăng lượng hàng đưa ra thị trường.

Trên đồ thị cung, giá thường được biểu diễn trên trục đứng và lượng cung trên trục ngang. Quan hệ cùng chiều giữa hai biến thường được thể hiện bằng đường cung dốc lên từ trái sang phải.

Tuy nhiên, điều kiện “các yếu tố khác không đổi” rất quan trọng. Nếu giá bán tăng đồng thời chi phí nguyên liệu tăng mạnh, phản ứng của người sản xuất không thể được giải thích chỉ bằng thay đổi của giá bán.

Cần phân biệt cung và lượng cung

“Cung” và “lượng cung” có liên hệ chặt chẽ nhưng không đồng nghĩa.

Lượng cung là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán sẵn sàng và có khả năng bán tại một mức giá cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định. Khi giá của chính hàng hóa thay đổi và các yếu tố khác giữ nguyên, lượng cung thay đổi.

Trong trường hợp này, về mặt đồ thị, điểm biểu diễn sẽ di chuyển dọc theo đường cung hiện có.

Ngược lại, cung thể hiện toàn bộ mối quan hệ giữa các mức giá và những lượng cung tương ứng. Khi một yếu tố ngoài giá của chính hàng hóa làm thay đổi lượng mà người bán muốn cung cấp tại các mức giá, đường cung có thể dịch chuyển.

Có thể ghi nhớ sự khác biệt theo logic:

·         Giá của chính hàng hóa thay đổi → Thay đổi lượng cung → Di chuyển dọc đường cung

·         Yếu tố ngoài giá thay đổi → Thay đổi cung → Đường cung dịch chuyển

Đây là điểm dễ nhầm khi học cung. Chẳng hạn, giá cà phê tăng khiến một nhà sản xuất muốn bán nhiều cà phê hơn chưa đủ để kết luận rằng “cung cà phê tăng” theo nghĩa đường cung dịch chuyển. Nếu chỉ giá của cà phê thay đổi, cách diễn đạt chính xác hơn là lượng cung cà phê tăng.

Chi phí đầu vào ảnh hưởng đến cung ra sao?

Chi phí đầu vào là một trong những yếu tố quan trọng có thể làm thay đổi cung. Đầu vào có thể bao gồm nguyên liệu, lao động, năng lượng và những nguồn lực cần thiết cho quá trình sản xuất.

Khi giá đầu vào tăng, chi phí sản xuất một đơn vị sản phẩm có thể tăng theo. Với cùng một mức giá bán, việc sản xuất trở nên kém hấp dẫn hơn và người bán có thể giảm lượng hàng sẵn sàng cung cấp. Khi đó, cung có xu hướng giảm.

Ngược lại, nếu chi phí đầu vào giảm trong khi những điều kiện khác không đổi, sản xuất có thể trở nên thuận lợi hơn. Người bán có khả năng sẵn sàng cung cấp nhiều hàng hóa hơn tại các mức giá tương ứng, khiến cung tăng.

Ví dụ, với một tiệm bánh, giá bột mì, đường, điện và tiền công đều có thể ảnh hưởng đến chi phí sản xuất. Nếu giá nguyên liệu tăng đáng kể nhưng giá bánh không đổi, tiệm có thể không còn muốn sản xuất lượng bánh như trước.

Điểm cần lưu ý là tác động thực tế phụ thuộc vào mức độ quan trọng của từng đầu vào đối với hoạt động sản xuất. Một đầu vào chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng chi phí có thể tạo ảnh hưởng khác với nguyên liệu chính của sản phẩm.

Công nghệ và năng suất có thể làm thay đổi cung

Công nghệ tác động đến cung thông qua cách doanh nghiệp sử dụng nguồn lực để tạo ra sản phẩm.

Một công nghệ sản xuất hiệu quả hơn có thể giúp doanh nghiệp tạo ra cùng một lượng sản phẩm với ít nguồn lực hơn hoặc tạo ra nhiều sản phẩm hơn với cùng nguồn lực. Khi điều đó làm giảm chi phí hoặc nâng cao năng lực sản xuất, doanh nghiệp có thể sẵn sàng cung cấp nhiều hàng hóa hơn ở các mức giá trước đó.

Ví dụ, một dây chuyền đóng gói có năng suất cao hơn có thể giúp doanh nghiệp xử lý nhiều sản phẩm trong cùng một khoảng thời gian. Nếu lợi ích về năng suất thực sự làm giảm chi phí trên mỗi đơn vị hoặc giải phóng giới hạn sản xuất, nó có thể góp phần làm cung tăng.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi thay đổi công nghệ đều lập tức làm cung tăng. Việc triển khai công nghệ mới có thể phát sinh chi phí đầu tư, thời gian chuyển đổi hoặc yêu cầu kỹ năng mới. Ảnh hưởng đến cung phụ thuộc vào tác động thực tế của công nghệ đối với chi phí và khả năng sản xuất.

Số lượng người bán và kỳ vọng ảnh hưởng đến cung

Cung thị trường không chỉ phụ thuộc vào quyết định của một người bán. Nó còn chịu ảnh hưởng bởi số lượng người bán đang tham gia thị trường.

Khi có thêm doanh nghiệp tham gia và cung cấp cùng loại hàng hóa, tổng lượng mà toàn bộ người bán sẵn sàng đưa ra thị trường tại các mức giá có thể tăng. Vì vậy, khi các yếu tố khác không đổi, số lượng người bán tăng thường làm cung thị trường tăng. Nếu nhiều người bán rời thị trường, cung thị trường có thể giảm.

Kỳ vọng của người bán về điều kiện tương lai cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định cung ứng hiện tại.

Chẳng hạn, nếu một người bán kỳ vọng giá hàng hóa sẽ cao hơn trong tương lai và hàng hóa có thể được lưu trữ, họ có thể giữ lại một phần hàng thay vì bán ngay. Điều này có thể làm lượng hàng được đưa ra thị trường hiện tại giảm. Tuy nhiên, tác động của kỳ vọng không cố định mà phụ thuộc vào khả năng lưu kho, chi phí lưu trữ, đặc điểm sản phẩm và cách người bán phản ứng với thông tin tương lai.

Do đó, không nên áp dụng máy móc quy tắc “kỳ vọng giá tăng thì cung hiện tại luôn giảm” cho mọi thị trường.

Nhìn các yếu tố ảnh hưởng đến cung qua sự dịch chuyển đường cung

Một cách hệ thống để hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến cung là đặt câu hỏi: Ở cùng một mức giá của sản phẩm, người bán bây giờ muốn và có khả năng cung cấp nhiều hơn hay ít hơn trước?

Nếu tại các mức giá tương ứng, người bán sẵn sàng cung cấp nhiều hơn, cung tăng và đường cung thường được mô tả là dịch sang phải. Nếu họ sẵn sàng cung cấp ít hơn, cung giảm và đường cung dịch sang trái.

Những yếu tố thường cần xem xét gồm:

·         Giá các yếu tố đầu vào

·         Công nghệ và năng suất sản xuất

·         Số lượng người bán trên thị trường

·         Kỳ vọng của người bán về tương lai

·         Những điều kiện khác có khả năng làm thay đổi chi phí hoặc năng lực cung ứng

Cách phân tích này giúp tránh một nhầm lẫn quan trọng: giá của chính hàng hóa không phải là yếu tố làm dịch chuyển đường cung trong mô hình cung cơ bản. Giá của chính hàng hóa thay đổi tạo ra sự thay đổi lượng cung dọc theo đường cung, trong khi các yếu tố ngoài giá mới có thể làm toàn bộ quan hệ cung thay đổi.

Hiểu cung là gì vì thế không nên dừng ở định nghĩa “lượng hàng người bán muốn bán”. Cung phản ánh mối quan hệ giữa giá và lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán vừa sẵn sàng vừa có khả năng cung cấp trong một khoảng thời gian xác định.

Khi giá của chính hàng hóa thay đổi, cần xem xét sự thay đổi của lượng cung. Khi chi phí đầu vào, công nghệ, số lượng người bán, kỳ vọng hoặc những điều kiện liên quan thay đổi, cần xem xét khả năng cung thay đổi và đường cung dịch chuyển. Phân biệt hai cơ chế này là nền tảng để đọc và phân tích hành vi của người bán trên thị trường.