Cháo gà có gây dị ứng cho bé không?

Dị ứng thịt gia cầm đã được ghi nhận ở trẻ em nhưng không thuộc nhóm dị ứng thực phẩm phổ biến. Một số phản ứng xảy ra nhanh do cơ chế dị ứng tức thì, trong khi FPIES là dạng dị ứng đường tiêu hóa không qua IgE, có thể xuất hiện muộn hơn và đôi khi cũng liên quan đến thịt gia cầm. Sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng vì thời điểm xuất hiện triệu chứng và cách đánh giá của bác sĩ không giống nhau.

Bé có thể dị ứng với thành phần nào trong cháo gà?

Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi bé ăn cháo gà, nguyên nhân có thể là protein trong thịt gà hoặc một thành phần khác được nấu cùng món cháo.

Dị ứng với protein trong thịt gà

Dị ứng thịt gà có thể xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với một hoặc nhiều protein của thịt gia cầm. Đây là tình trạng hiếm, nhưng phản ứng có thể biểu hiện ở da, đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp.

Việc thịt gà được ninh mềm, xay nhỏ hay nấu thành cháo không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn khả năng dị ứng. Vì thế, nếu bé đã từng có phản ứng rõ ràng sau khi ăn thịt gà, không nên tự thử lại với lượng lớn chỉ vì thực phẩm đã được chế biến kỹ hơn.

Phản ứng có thể đến từ nguyên liệu khác

Khi đánh giá một trường hợp nghi ngờ bé dị ứng cháo gà, cần ghi lại đầy đủ thành phần của món ăn. Ví dụ, cháo có thể được nấu hoặc ăn kèm với:

• Trứng

• Sữa hoặc bơ

• Lúa mì hoặc sản phẩm từ ngũ cốc khác

• Đậu nành

• Vừng

• Nước dùng hoặc gia vị có nhiều thành phần

Nếu trong cùng bữa ăn bé thử nhiều thực phẩm mới, việc xác định chính xác tác nhân sẽ khó hơn.

Dấu hiệu bé dị ứng cháo gà cần chú ý

Biểu hiện dị ứng thực phẩm có thể khác nhau giữa các trẻ. Phản ứng tức thì thường xuất hiện trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi ăn.

Dấu hiệu ở da và niêm mạc

Các biểu hiện có thể gồm:

• Nổi mề đay hoặc mẩn đỏ

• Ngứa

• Sưng môi, mí mắt hoặc mặt

• Ngứa hoặc khó chịu quanh miệng

Chỉ đỏ nhẹ đúng vùng thức ăn tiếp xúc với da chưa đủ để khẳng định bé bị dị ứng toàn thân. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại hoặc đi kèm triệu chứng ở cơ quan khác, bé nên được bác sĩ đánh giá.

Dấu hiệu ở đường tiêu hóa

Bé có thể gặp:

• Nôn

• Đau bụng hoặc quấy khóc bất thường

• Tiêu chảy

Nôn hoặc tiêu chảy cũng có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác ngoài dị ứng, vì vậy cần chú ý mối liên hệ về thời gian với bữa ăn và các triệu chứng đi kèm.

Dấu hiệu hô hấp và phản ứng nặng

Những biểu hiện đáng lo gồm:

• Khò khè

• Ho đột ngột kèm khó thở

• Thở rít hoặc thở khó

• Sưng lưỡi hoặc vùng họng

• Da, môi hoặc lưỡi tím tái hay nhợt bất thường

• Lừ đừ, yếu bất thường, chóng mặt hoặc mất ý thức

Đây có thể là biểu hiện của phản vệ và cần được cấp cứu ngay.

FPIES do thịt gà có biểu hiện như thế nào?

FPIES là hội chứng viêm ruột do protein thực phẩm, thuộc nhóm dị ứng thực phẩm không qua IgE. Thịt gia cầm đã được ghi nhận là một trong những thực phẩm có thể gây FPIES ở trẻ.

Điểm khác biệt quan trọng là FPIES thường không gây mề đay hay khò khè giống phản ứng dị ứng tức thì. Một đợt FPIES cấp có thể biểu hiện bằng:

• Nôn nhiều, lặp đi lặp lại khoảng 1–4 giờ sau khi ăn thực phẩm gây phản ứng

• Xanh xao hoặc lừ đừ

• Tiêu chảy xuất hiện sau đó

• Mất nước nếu tình trạng nặng

Trong trường hợp nặng, trẻ có thể tụt huyết áp và cần điều trị tại cơ sở y tế. Vì triệu chứng chủ yếu ở đường tiêu hóa và xuất hiện muộn, FPIES có thể bị nhầm với nhiễm trùng tiêu hóa hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường.

Phân biệt dị ứng với phản ứng tiêu hóa thông thường

Một lần bé nôn, đi ngoài hoặc quấy khóc sau ăn chưa đủ để kết luận bé dị ứng thịt gà.

Dị ứng tức thì đáng nghi hơn khi triệu chứng xuất hiện tương đối nhanh sau khi ăn và có những biểu hiện đặc trưng như mề đay, phù, nôn kết hợp với triệu chứng hô hấp hoặc tuần hoàn.

Ngược lại, đầy bụng, thay đổi phân hoặc nôn trớ đơn độc có thể liên quan đến nhiều yếu tố như lượng ăn, kết cấu thức ăn, nhiễm trùng hoặc tình trạng tiêu hóa khác.

FPIES là ngoại lệ quan trọng vì phản ứng dị ứng này thường xuất hiện muộn hơn và chủ yếu gây triệu chứng tiêu hóa. Do đó, cha mẹ không nên tự phân loại chỉ dựa vào việc triệu chứng xảy ra sớm hay muộn.

Cách xử lý khi nghi ngờ bé dị ứng cháo gà

Cách xử lý phụ thuộc vào mức độ triệu chứng của trẻ.

Khi triệu chứng nhẹ

Nếu bé chỉ xuất hiện một phản ứng nhẹ và vẫn tỉnh táo, thở bình thường:

• Ngừng cho bé ăn món đang nghi ngờ

• Ghi lại thời điểm ăn và thời điểm bắt đầu triệu chứng

• Ghi lại toàn bộ thành phần có trong bữa ăn

• Theo dõi xem triệu chứng có tiến triển hay xuất hiện thêm ở cơ quan khác không

• Liên hệ bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ dị ứng để được hướng dẫn nếu phản ứng đáng ngờ hoặc tái diễn

Không nên tự dùng thuốc chống dị ứng cho trẻ nhỏ nếu chưa có hướng dẫn phù hợp từ nhân viên y tế.

Khi có dấu hiệu phản vệ

Nếu bé khó thở, khò khè rõ, sưng lưỡi hoặc họng, tím tái, lừ đừ, mất ý thức hoặc có phản ứng nghiêm trọng ở nhiều cơ quan, cần gọi 115 hoặc đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu ngay.

Nếu bé đã được bác sĩ kê bút tiêm adrenaline/epinephrine tự động và có kế hoạch xử trí phản vệ, cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn đã được cung cấp. Epinephrine là thuốc điều trị hàng đầu đối với phản vệ; thuốc kháng histamine không thể thay thế epinephrine khi trẻ đang có phản ứng nặng.

Không ép trẻ đang khó thở hoặc giảm ý thức ăn, uống hay dùng thuốc bằng đường miệng.

Khi nghi ngờ FPIES

Nếu sau khi ăn vài giờ bé nôn dữ dội nhiều lần, xanh xao hoặc lừ đừ, đặc biệt khi có dấu hiệu mất nước, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.

FPIES và phản vệ do IgE không có cùng cơ chế và cách xử trí cấp cứu hoàn toàn giống nhau. Vì vậy, trẻ từng có phản ứng nghi ngờ FPIES nên được bác sĩ xác định chẩn đoán và lập kế hoạch xử trí riêng.

Có nên cho bé ăn lại cháo gà để kiểm tra?

Không nên tự cho bé ăn lại nhằm “thử xem có dị ứng thật không” nếu trước đó trẻ từng có phản ứng rõ ràng hoặc nghiêm trọng.

Chẩn đoán dị ứng thực phẩm dựa trên bệnh sử, đặc điểm phản ứng và các xét nghiệm phù hợp trong từng trường hợp. Với dị ứng qua IgE, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm IgE đặc hiệu hoặc test da. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm dương tính đơn thuần không chứng minh chắc chắn rằng trẻ sẽ có triệu chứng khi ăn thực phẩm đó.

Trong một số trường hợp, nghiệm pháp ăn thử có kiểm soát được sử dụng để xác định chẩn đoán hoặc đánh giá khả năng dung nạp trở lại. Thử nghiệm này cần được quyết định và giám sát bởi nhân viên y tế khi có nguy cơ xảy ra phản ứng.

Đối với FPIES, xét nghiệm IgE thông thường thường không phải công cụ có thể xác định bệnh. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào kiểu triệu chứng và bệnh sử, đôi khi cần nghiệm pháp ăn thử dưới giám sát y tế.

Bé dị ứng trứng có đồng nghĩa dị ứng thịt gà không?

Không. Dị ứng trứng và dị ứng thịt gà là hai tình trạng khác nhau.

Có những protein liên quan giữa chim, trứng và thịt gia cầm có thể tạo ra phản ứng chéo ở một số người, nhưng hiện tượng này không có nghĩa rằng mọi trẻ dị ứng trứng đều phải tránh thịt gà.

Vì vậy, không nên loại thịt gà khỏi chế độ ăn của bé chỉ dựa trên tiền sử dị ứng trứng nếu chưa có chỉ định chuyên môn. Ngược lại, nếu bé từng phản ứng với cả trứng và thịt gà, thông tin này cần được báo cho bác sĩ khi đánh giá dị ứng.

Cho bé làm quen với thịt gà thế nào để dễ theo dõi phản ứng?

Trẻ có thể bắt đầu ăn thực phẩm bổ sung vào khoảng 6 tháng tuổi khi đã có các dấu hiệu sẵn sàng về phát triển. Thịt gà là một trong những thực phẩm giàu protein có thể được đưa vào chế độ ăn phù hợp với độ tuổi.

Để dễ nhận biết tác nhân nếu có phản ứng, khi bé mới làm quen với thức ăn nên ưu tiên món đơn giản, kết cấu phù hợp khả năng ăn và tránh đưa quá nhiều thực phẩm mới vào cùng lúc.

Có thể lưu ý:

• Nấu chín hoàn toàn thịt gà

• Loại bỏ xương, da và phần cứng, sau đó nghiền hoặc cắt phù hợp với khả năng ăn của trẻ

• Bắt đầu với lượng phù hợp và quan sát phản ứng của bé

• Khi đang theo dõi một thực phẩm mới, hạn chế trộn cùng nhiều nguyên liệu mà bé chưa từng ăn

• Ghi lại món ăn và biểu hiện bất thường nếu có

Không cần xét nghiệm dị ứng thường quy trước khi một trẻ khỏe mạnh lần đầu ăn thịt gà. Trường hợp bé đã có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng hoặc bác sĩ đánh giá có nguy cơ đặc biệt nên được tư vấn riêng trước khi thử thực phẩm nghi ngờ.

Cháo gà có thể gây dị ứng cho bé, nhưng dị ứng thịt gà là tình trạng hiếm và không phải mọi biểu hiện nôn, tiêu chảy hay nổi đỏ sau ăn đều đồng nghĩa với dị ứng. Điều quan trọng là xác định thời điểm xuất hiện triệu chứng, các thành phần có trong món cháo và dấu hiệu đi kèm. Với phản ứng nhẹ hoặc không rõ nguyên nhân, nên ngừng thực phẩm nghi ngờ và trao đổi với bác sĩ; còn khi trẻ khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc có biểu hiện phản vệ, cần cấp cứu ngay.