Trang chủ » Cá tầm và cuộc chiến chưa có hồi kết

Cá tầm và cuộc chiến chưa có hồi kết

(Ngày đăng: 09-08-2014 07:19:14)
Sau một thời gian dài phản ánh về tình trạng cá tầm nhập lậu không có kết quả, các DN nuôi cá tầm trong nước đã gửi đơn kêu cứu đến nhiều cơ quan quản lý với hy vọng có thể ngăn chặn được tình trạng này.

Chỉ có những người bán hàng mới biết rõ đâu là cá tầm nhập lậu, đâu là cá tầm VN...

Ông Trần Văn Hào, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển cá nước lạnh cho biết, Hiệp hội bảo tồn cá tầm thế giới vừa có thông báo, từ năm 2010 - 2012 có khoảng 35.000 tấn cá tầm thịt Trung Quốc/năm đã nhập vào VN, bán với giá trung bình 3-4 euro/kg (xấp xỉ 100.000 đồng/kg).

Chênh lệch giá

Ông Trần Văn Hào, Chủ tịch Hiệp hội khẳng định: “Cá tầm nhập lậu vào VN sau khi qua biên giới, được vận chuyển bằng nhiều con đường để tuồn vào tiêu thụ tại thị trường trong nước, vận chuyển bằng cả đường hàng không từ Nội Bài vào TP HCM”. Cụ thể, tại TP HCM, nguồn tin của Hiệp hội này cho biết, mỗi ngày có từ 2 - 3 tấn cá tầm không rõ nguồn gốc được nhập vào qua sân bay Tân Sơn Nhất, bán ra thị trường với giá từ 120.000-130.000đ/kg. Thời gian qua, không có bất cứ đơn hàng trong nước nào được đặt để vận chuyển vào TP HCM nên toàn bộ số cá này chỉ có khả năng duy nhất là hàng nhập lậu.

Một trong những nguyên nhân khiến hoạt động buôn lậu gia tăng do giá cá tầm Trung Quốc quá rẻ so với giá cá tầm tại VN. Hiện giá cá tầm Trung Quốc từ 120.000-130.000 đồng/kg, cá tầm của các nhà sản xuất trong nước từ 180.000-220.000 đồng/kg. Với mức lợi nhuận hưởng được từ chênh lệch giá, cá tầm Trung Quốc nhập lậu đang “đè bẹp” các DN nuôi cá tầm nội địa, đua nhau tràn vào thị trường trong nước bất chấp những cảnh báo về an toàn thực phẩm và bệnh dịch.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trọng Cử, một trong những nhà sản xuất có đàn cá tầm lớn nhất tại VN cũng cho biết, cá tầm trong nước cạnh tranh không lại với cá tầm Trung Quốc không phải vì giá cá nội địa quá cao mà chính là do sự bất cập của các cơ quan quản lý. Cá tầm Trung Quốc nhập lậu không phải chịu thuế, sang đến VN lại được một số đơn vị lập lờ nguồn gốc ghi là cá tầm VN để đánh lừa người tiêu dùng thì làm sao cá tầm trong nước có thể cạnh tranh được. Hơn nữa, phần lớn cá tầm Trung Quốc được nuôi công nghiệp, sử dụng nhiều kháng sinh, thức ăn tăng trọng. Hiện, Trung Quốc đã làm chủ công nghệ nuôi cá tầm từ con giống đến thức ăn chăn nuôi. Trong khi đó các DN nuôi cá tầm VN phải nhập con giống từ Nga, thức ăn chăn nuôi thì phụ thuộc vào DN nước ngoài và phần lớn cá tầm được thả nuôi tại các hồ, đập thủy lợi, thủy điện…

Ông Trần Văn Hào khẳng định, cá tầm lậu giá rẻ này không chỉ làm tê liệt mạng lưới phân phối cá tầm được sản xuất trong nước mà còn khiến hàng nghìn nông dân bị mất việc làm, còn người tiêu dùng thì hoang mang.

Chặn từ biên giới

Thực tế, vấn nạn cá tầm nhập lậu đang là vấn đề nóng của Bộ NN-PTNT trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, đến thời điểm này, có vẻ như vẫn chưa có phương án xử lý khả thi khiến các DN cá tầm nội địa như ngồi trên đống lửa. Hơn một tháng sau chỉ đạo của lãnh đạo Bộ về việc lấy mẫu cá tầm TQ nhập lậu kiểm nghiệm với số lượng chỉ… đếm trên đầu ngón tay, đến nay Tổng cục Thủy sản vẫn chưa có công bố chính thức nào. Hiệp hội Phát triển cá nước lạnh và các DN nội địa còn phản ánh tình trạng “rửa cá tầm TQ” (cá tầm nhập lậu được đưa về các trại trong nước, nuôi ngắn ngày để có xuất xứ “nội địa hóa”), nhưng Tổng Cục Thủy sản vẫn khẳng định, không có cơ sở và bằng chứng để kết luận hiện tượng này (!?).

Bà Nguyễn Thị Xuân Thu - Thứ trưởng Bộ NN-PTNT, từng tỏ thái độ bức xúc khi thừa nhận việc cá tầm nhập lậu và cá tầm “bay ngược” vào TP HCM đang diễn ra phổ biến. Theo bà Xuân Thu, không hiểu tại sao các cơ quan thú y không thể kiểm tra, vì đơn giản chỉ cần tăng cường kiểm soát ở đầu bay vào và bay ra là có thể xác minh được ngay đâu là cá tầm có nguồn gốc không rõ ràng.

Trước thực trạng hiện nay, ông Trần Văn Hào, Chủ tịch Hiệp hội, các cơ quan quản lý Nhà nước cần có ngay những biện pháp ngăn chặn, chống nhập khẩu lậu cá tầm. Ông Hào nhấn mạnh, mong muốn của nhà sản xuất, hội nông dân, DN đều có chung một tiếng nói: chống việc nhập lậu đối với hàng hóa không nguồn gốc, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Đại điện các nhà sản xuất, phân phối cá tầm VN cũng đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo thực hiện quyết liệt các biện pháp chống nhập lậu cá tầm từ Trung Quốc, nhất là các đầu nậu ở các tỉnh biên giới phía Bắc; tăng cường các trạm kiểm dịch tại các cửa khẩu, cảng hàng không (nhất là cảng hàng không Nội Bài), cảng sông, biển để kiểm tra ngăn chặn loại cá tầm không rõ nguồn gốc...

Tuy nhiên, để công cuộc chặn đứng tình trạng cá tầm lậu tràn vào nội địa đạt hiệu quả, chính bản thân các cơ sở nuôi cá tầm trong nước cũng cần phải chủ động xây dựng thương hiệu thông qua uy tín, chất lượng sản phẩm; đồng thời tìm cách giảm giá thành chăn nuôi. Đặc biệt, cần  nghiên cứu, chủ động công nghệ nuôi cá tầm thì sản phẩm cá tầm VN mới đủ sức cạnh tranh bền vững với loại cá nước ngoài.

Ý kiến của cơ quan chức năng

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám: Tăng cường thanh tra

Trước thông tin cá tầm nhập lậu, Bộ đã giao cho Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản chỉ đạo giám sát và kiểm định chất lượng các sản phẩm tại các chợ nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng; đồng thời, trước diễn biến ngày càng phức tạp tình trạng nhập lậu các loại thủy, hải sản nhập lậu, đặc biệt cá tầm nhập lậu có nguồn gốc từ Trung Quốc, Bộ cũng yêu cầu hệ thống thanh tra chuyên ngành, lực lượng thú y khẩn trương kiểm dịch thú y các loại thủy sản nhập lậu qua biên giới, đặc biệt là cá tầm để đánh giá nguy cơ lây lan dịch bệnh thủy sản và nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng.

Ông Trần Cao Mưu - Tổng thư ký Hội nghề cá VN: Giá thành cao do thời gian nuôi lâu

Riêng về chuyện giá bán, ngoài các vấn đề khách quan như chưa sản xuất được con giống, thức ăn phải nhập khẩu thì cá tầm VN phải nuôi dài hơn 18 tháng (trong khi TQ chỉ tối đa 6 tháng) nên giá thành đội lên khá nhiều. Nhưng cá tầm TQ, với thời gian nuôi ngắn như vậy chắc chắn ảnh hưởng đến chất lượng.